JURUS NGARANG

Tanda Baca -. Kekenteng ("...")

Ku Ki Hasan

1. Tanda kekenteng dipaké ngahapit cutatan langsung tina omongan, naskah, atawa bahan tinulis séjénna. Kekenteng duanana ditulis satahap luhureun jajaran.
Contona:
"Mun geus karumpul," saur Emang, "hayu urang indit!"
Dina éta buku ditandeskeun yén "maca karya sastra téh jantungna" dina pangajaran sastra mah.

2. Tanda kekenteng dipaké ngahapit judul guguritan, sajak, karangan, jeung bab buku lamun ditulis dina kalimah.
Contona:
Boh nilik eusina boh niiik basana, "Laut Kidul" téh guguritan anu kawilang pinunjul.
Méméh dibukukeun, sajak "Bulan jeung Laut" téh kungsi dimuat dina majalah.

JURUS NGARANG

TANDA BACA - 

Nana Sukmana

1. Tanda tanya (?) sareng tanda panyeluk (!) henteu kedah diréndéngkeun. Cekap salah sawiosna waé, luyu sareng fungsina. Tanda tanya kanggo nuduhkeun pananya, tanda panyeluk kanggo nuduhkeun panyeluk, panitah, atanapi rasa reuwas.
2. Tanda élipsis (...) jumlahna henteu sagawayah, cekap tilu titik baé. Teu kirang teu langkung. Kajabi dina ahir kalimah ditambihan ku satitik, wajib kanggo mungkas kalimah.
3. Tanda élipsis téh kanggo nuduhkeun kalimah anu ngarandeg sakedapan atanapi kanggo nuduhkeun engang/sora anu dipanjangkeun. Upamina baé, 'Ema...!" (Henteu kedah diserat : Emaaaaaaaa...!) margi parantos kawakilan ku titik-titik tanda élipsis téa.
4. Perhatoskeun ahiran 'na' sareng 'ana'. 

ARTIKEL

PLOT NU MATAK POGOT 

oleh Éndah Dinda Jénura

Plot atawa alur mangrupa salah sahiji unsur nu penting dina hiji carita. Nu dimaksud plot nyaéta narasi nu ditepikeun ku pangarang pikeun ngawangun lalakon sangkan nu maca kahudang émosi jeung katarik atina pikeun tuluy maca jeung namatkeun carita.
 
Dumasar kana ringkelna, aya carita nu mibanda téhnik plot maju, nyaéta carita nu ti hiji kajadian ka kajadian lianna ngéntép sacara kronologis ti awal nepika ahir, tur aya plot nu dijieun maké téhnik mundur atawa flashback, dimana hiji kajadian di mangsa nu geus kaliwat diasupkeun pikeun méré sawangan atawa katerangan keur nu maca. Plot biasana dijieun dumasar éfék nu dibutuhkeun pikeun carita. Fiksi misteri, komédi atawa horror biasana maké plot maju, demi fiksi romantis atawa tragis kalan-kalan sok nyelapkeun flashback di jerona.

Cenah, salah sahiji hal nu jadi pamiangan fiksimini teh nyaéta ayana rénjagan pikeun nu maca. Rénjagan biasana diteundeun di tungtung carita, ditandaan ku ayana hiji kajadian nu ujug-ujug ngagilek kana kajadian séjén nu teu dipiharep atawa teu kaimpleng saméméhna ku nu maca, atawa mangrupa klimaks nu matak ngalenggak bin hookeun.
Pikeun nyieun renjagan nu hadé (boh dina fikmin, carpon, atawa novél), dibutuhkeun katapis pangarang dina ngagulak-gilek plot carita supaya matak pogot maca. Kaahlian ngagulak-gilek plot ieu bisa dikawasa ku latihan nyieun rupa-rupa wangun carita. Nu kumaha plot nu matak pogot? Di handap ieu aya sababaraha rupa plot jeung sewang-sewang contona nu kungsi kapanggih di ieu lapak:

ARTIKEL

Fiksi Mini Adaptasi

oleh Endah Dinda Jenura

Jenny Mathis  
W A W A N
 
Manehna keur ngarasa jadi jelema pangsial-sialna saalam dunya. Isuk-isuk keneh geus dicarekan laklak dasar ku nu boga kosan, ditagih geus 3 bulan can mayar. Peuting ieu, motor bututna nu mogok kapaksa ditinggalkeun di bengkel tuluy manehna ngalenghoy balik, leumpang 3 kilo jauhna bari ngajingjing keresek, asa lebar naek angkot lantaran nyaho duit dina loket kari genep rebu deui. Nepi ka kamar, kasampak lauk cocooanana geus ngambang, paeh dina akuarium nu caina butek. Bari ngarahuh gak kana piring rek murak sangu goreng nu geus tiis dina keresek. Gap sendok. Barang am, gurubug tibuburanjat bari kuplak-koplok. Rarasaan mah geus omat-omatan sangu goreng teh ulah diladaan. Duh. Aya-aya wae, pikirna, bari ngarasakeun beuteung nu nya ngurubuk nya ngusial, ngahuleng neuteup sakuriling kamar kost nu rupek, balatak teu kaurus. Rahuh. Ceg kana handphone, mariksa pulsa kari sarebu perak, klik mencet nomer, tuuuuuutt... Tuuuuutt... Tuuuuuuutt... "Wan?" Ceuk nu ngangkat ti ditu.
"Mah," tembalna peura. "Enjing Wawan bade uih, nya?"

M. Stanley Bubien

CEUK NU MABOK 

"Saha nu mabok, Nying?"

SAJAK

NU MIANG

Sajak Godi Suwarna

Jalan nanjak sanggeus girimis miripis
Aya nu gugupay ti péngkolan : Saha?
Jungkrang nu ngalungkawing, atawa
Simpé taya sasaha, taya sasaha

Aya nu ditinggakeun, ceuk anjeun
Aya nu ditinggalkeun tapi urang geus sadia
Bebenah pikeun nandangan tunggara
Bebenah pikeun simpé dina haté

Ngaliwatan tihang-tihang kilométer
Nyemprung rék mapagkeun beungeut peuting
Urang kudu sadrah tumarima
Sabab jogjog geus dikeprak tina dahan pamondokan

(1978)

FIKSIMINI

 Amprok Deui di Gedong De Driekleur

Sabot nganteur mapayan rohangan di ieu gedong, panonna nu beueus, karérét mindeng tatanggahan nempoan lalangit. Dampal leungeunna ogé remen ngusapan témbok, kusén jandéla, tangga jeung téhelna. "Teu nyangka Akang mah, sugan téh geus moal aya jelema nu mikanyaah ieu wangunan," pokna téh, bangun nu reueus.

Cahya lampu nu reyem-reyem, mingkin ngantebkeun rasa geugeut nu geus lila kakeureut. Musik klasik tina gramofon, ngagalindeng minuhan rohang di lanté 3, nu robah pulas jadi kayas. Paadu teuteup, dina jarak anu padeukeut.
"Nyai...."
"Kang Albers..." ngan sakitu nu kedal, tina sela-sela adegan dangsa nu antaré. Rébuan rasa ngaguruh. Awor. Pagaliwota dina jero dada. Teuing iraha mimitina, cimata bahé dina dadana.

Can cacap namplokkeun kasono nu ampir lukutan, peuting nu paripurna téh mani sajorélat. Saacan balébat nyumirat, nu dipicangcam puluhan taun téh ngarangkul pageuh. Mun kongang, hayang satuluyna nangkod dina rangkulanana. "Nitip ieu gedong nu jadi saksi asih urang, Nyi," pokna, saacan ngiles patutur-tutur.

CARPON SUNDA

POÉ ÉTA 

Carpon Endah Dinda Jenura

TI jero garéja, sora orgél jeung antifon agem mapag. Sém ngalieuk ka gigireunana. Panganten awéwé, nangkeup bukét kembang dina dadana, katempo bungah, marahmay, teu eureun imut ka kénca ka katuhu. Satukangeunana, kulawarga dua pihakan, kolot-budak awéwé-lalaki, dibarungkus warna-warni  baju pésta, ngagimbung jigrah.

Manéhna rungah-ringeuh.